عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )
142
المسالك و الممالك ( فارسى )
راه يمامه تا يمن از يمامه تا خرج ، سپس تا نبعه ، پس از آن مجازه و از آنجا تا معدن و شفق ، سپس تا ثور و از ثور تا فلج ، سپس تا صفا ، پس از آن بئر آبار ، سپس تا نجران و بعد از آن تا حمى ، سپس تا برانس و از برانس تا مريع ، آنگاه تا مهجرة و سپس تا منزلگاههائى كه از آنها در راه جاده تا صنعاء قبلا ياد شد . خبر تيمن ( جنوب ) پايان يافت . پاورقيها : ( 688 ) - عذيب : محل آبى است بين قادسيه و مغثيه و فاصلهاش تا قادسيه چهار مايل و تا مغيثه سى و دو مايل است ؛ گويند وادى بنى تميم است و منزلگاه حاجيان كوفه . ( 689 ) - عرض : صحرائى در يمامه كه در آن آب است . ( 690 ) - طائف : گردنهاى است ؛ براى فردى كه از مكه به جانب آن خارج شود يك روز و براى كسى به سوى مكه رهسپار است ، نيم روز راه باشد . ( 691 ) - مغيثه : منزلگاهى بر راه مكه پس از عذيب در سمت مكه ؛ در آغاز شهرى بوده كه ويران شده ، آب مردم آن از باران است . ( 692 ) - قرعاء : منزلگاهى در راه مكه از كوفه پس از مغيثه ، و قبل از واقصه هنگام حركت به سوى مكه است . ( 693 ) - واقصه : . . . منزلگاهى در راه مكه پس از قرعاء در جهت مكه و پيش از عقبه بنى شهاب از طىء باشد . ( 694 ) - قاع : . . . منزلگاهى در راه مكه پس از عقبه ، براى كسى كه به سوى مكه در حركت است . ( 695 ) - زباله : منزلگاهى معروف در راه مكه از كوفه ؛ كه روستايى آباد و در آن بازارهايى است ، بين واقصه و ثعلبيه قرار دارد . ( 696 ) - شقوق : منزلگاهى در راه مكه بعد از واقصه از كوفه . ( 697 ) - صعدة : بخشى در يمن ؛ و فاصلهاش تا صنعاء شصت فرسخ و تا خيوان شانزده فرسخ ؛ حسن بن محمد مهلبى گويد كه صعده شهرى است آباد و پر جمعيت كه بازرگانان به سوى آن رهسپار شوند . ( 698 ) - مدين : . . . ابو زيد گويد كه مدين بر كناره درياى قلزم به موازات تبوك و در شش منزلى آن باشد و در آن آبى است و موسى عليه السلام آب كشيد .